Literatura

//Literatura

Transpłciowość w kulturze. Jak jest przedstawiana?

Wpisy z tej kategorii odnoszą się zarówno do podręczników akademickich, jak również do wspomnień i powieści przedstawiających wątki transpłciowe, komiksów i seriali.

Transpłciowość dla pań z koła gospodyń wiejskich

Październik 5th, 2014|Tags: , , |

Wpis powstały na fali przemyśleń po obejrzeniu odcinka pilotażowego serialu Transparent (zobacz opinię), przypomnienia sobie tragedii, jaką jest polski serial W obcym ciele (zobacz to i może jeszcze to) i przejrzenia informacji, z jakich zapytań ludzie trafiają na Trans-Optymistę. Nie jest adresowany do osób LGBT. Czy właśnie tak kojarzysz transpłciowość? W mediach przeważnie pokazuje się transseksualistę jako Mariana, [...]

„Transparent” – „Klan” z wątkami LGBT

Wrzesień 19th, 2014|Tags: , , |

Obejrzałem właśnie pierwszy odcinek Transparentu - nowej produkcji Amazonu o rodzinie, w której tata trojga dorosłych dzieci oznajmia, że tak naprawdę jest kobietą. Jestem pod wrażeniem. W pewnym sensie. Zacznijmy od tego, że bardzo lubię oglądać seriale. Moje ulubione tytuły to Dexter, Masters of Sex, Game of thrones, Sherlock oraz, co widać na blogu najbardziej, [...]

Spotkanie po latach: „Aleksandra Zamojska jest mężczyzną”

Maj 9th, 2014|Tags: , , , , |

To był bardzo ciekawy powrót do przeszłości. Autobiografię Aleksandra Zamojska jest mężczyzną przeczytałem pierwszy raz na przełomie lat 2005 i 2006, zaraz po premierze. Dosłownie się na nią rzuciłem i pochłonąłem w półtorej godziny, próbując – oczywiście – odnaleźć siebie i własną przyszłość w historii Daniela. Nie do końca mi się to udało, ale chyba jednak zidentyfikowałem się z historią, bo pamiętam, że oburzałem się na stwierdzenie partnerki, że jemu przydarzyło się tyle nieszczęść, że aż trudno w to uwierzyć. Mając zaledwie dwadzieścia lat, już wiedziałem, że życie naprawdę może być aż tak barwne i skomplikowane, z wieloma dziwnymi zbiegami okoliczności. Od tamtej pory poznałem jeszcze wiele podobnych historii. […]

Czy naprawdę zasługujemy na tylko tyle?

Marzec 31st, 2014|Tags: , |

31 marca to Międzynarodowy Dzień Widzialności Osób Transpłciowych, a po mnie chodzi dzisiaj kwestia, czy naprawdę nadal musimy się cieszyć, że ktoś nas gdzieś pokazał, czy może raczej doszliśmy już do etapu, kiedy możemy się cieszyć, że ktoś nas gdzieś pokazał dobrze. Czyli, innymi słowy, czy wolno nam już mieć jakieś wymagania co do tego, [...]

Filmowi transmężczyźni i przemoc. „Romeos” w opozycji do „Boys don’t cry”

Kwiecień 23rd, 2013|Tags: , , , , , |

Romeos (2011)  kojarzy mi się trochę z wariacją na temat „Co by było, gdyby bohaterowie Boys don’t cry byli gejami?”. (Uwaga. Spojlery).  W obu filmach śledzimy losy dwudziestoletniego transchłopaka, który pojawia się w nowym środowisku i szybko zakochuje – z wzajemnością – w kimś popularnym. Obaj bohaterowie próbują zrobić dobre wrażenie, dostosować się do norm grupowych i ukryć własną transpłciowość. I obaj doznają przemocy.  […]

Wątki K/M w literaturze: Jeffrey Eugenides, „Middlesex”

Kwiecień 3rd, 2013|Tags: , , |

Nagrodzona w pełni zasłużonym Pulitzerem za 2002 rok powieść obyczajowo-historyczna, poruszająca wątek interseksualności. Middlesex nie jest powieścią, którą czyta się z zapartym tchem, przewracając w pośpiechu strony, żeby dowiedzieć się, co było dalej. To fantastyczny literacki deser, którym należy się powoli delektować, barwna epopeja XX wieku. Narratorem tej długiej, snującej się miękko opowieści jest Cal Stephanides – czterdziestoletni człowiek, który opowiada historię swojej rodziny i własną. […]

Tranzycja jako Podróż Bohatera

Luty 5th, 2013|Tags: , , , |

Kilka miesięcy temu wygrzebałem na Amazonie rewelacyjną książkę The Transgender Guidebook: Keys to a Successful Transition, napisaną przez dr Anne L. Boedecker, psycholog, która od lat pracuje z osobami nienormatywnymi płciowo, w tym transseksualnymi. Książka, będąc swoistą biblią tranzycji (tak dobrą, że najchętniej splagiatowałbym ją w całości, ignorując głęboko uwewnętrznione przekonanie, że to Zue i nie wolno; potraktujcie to jako rekomendację najwyższej klasy), traktuje proces przechodzenia z jednego genderu do drugiego jako Podróż Bohatera. Analogia jest mi bardzo bliska, bo sam wielokrotnie tak o tym myślałem, identyfikując się a to ze Spider-Manem, a to z Harrym Potterem, a to z Bagginsami, a to z przywołanym już Shrekiem, a to z Neo, a to z Lukem Skywalkerem, a to…  – nie znalazłem w sobie jednak dość pewności, by tak o tym mówić. Pora to nadrobić. […]

„Chuć” dr. Depki o seksualności transmężczyzn

Grudzień 17th, 2012|Tags: , , |

Chuć to książka, której bardzo brakowało na polskim rynku. Zbudowana w formie swobodnej rozmowy pomiędzy Ewą Wanat a doktorem seksuologii Andrzejem Depką, jest grubaśną publikacją na temat większości możliwych kinków.  Po raz pierwszy w Polsce seksuolog wprowadza w świat nienormatywnej seksualności bez skrajnego patologizowania. Wyjaśnia złożoność pojęcia „norma” w seksuologii, opowiada o takich zjawiskach jak dogging, swinging, BDSM, fetysze… Publikacja nie jest idealna, ale wreszcie można przeczytać coś więcej niż że ekshibicjoniści rzadziej obnażają się jesienią, a nazwa sadyzm wywodzi się od markiza de Sade. Niestety nienormatywna seksualność w pojęciu dra Andrzeja Depki wymaga omówienia tematyki LGBT. Rozdział LGBT, czyli o normalnym seksie przez wielu uznawanym za perwersję jest bodaj najsłabszym w całej publikacji, a wiedza doktora na tematy trans jest mizerna. Dość powiedzieć, że na początku BARDZO wyraźnie cytuje dra Dulkę z Podstaw seksualności.  […]

Transpłciowość w „Glee”, cz. 2. Jest źle

Maj 16th, 2012|Tags: , , |

Wpis zawiera spojlery odcinków 3×20 i 3×21. Jest zrozumiały dla osób nieznających serialu. Wczoraj wieczorem Fox wyemitował podwójny odcinek Glee, w którym ponownie poruszono problematykę trans. Wpis dream6601 na Tumblrze, który w pełni oddaje moje odczucia: Please Glee, don’t do this  This has been so offensive to trans* so far I really wanna see nationals but I don’t know if I can keep watching. Please if you can’t do this story right don’t do it. To nie jedyny taki głos. O co chodzi tym razem? […]

Romantyczka i pozytywistka

Kwiecień 28th, 2012|Tags: , , , , |

26 marca w Nowym Wspaniałym Świecie odbyła się warszawska premiera filmu dokumentalnego Ciągle wierzę Magdaleny Mosiewicz, który opowiada historię Ewy Hołuszko, polskiej działaczki opozycyjnej w czasach PRL-u. Nie jest to ani pierwsza próba przedstawienia jej życia, ani też najgłośniejsza, jednak reportaż Podziemne życie Ewy H. i sztukę teatralną Ciała obce Ewa ostro skrytykowała. O Ciągle wierzę mówi natomiast, że to film o niej. Jest to drugi  film dokumentalny poruszający tematykę transpłciowości, jaki ostatnio powstał w Polsce: w 2010 roku miała bowiem miejsce premiera Trans-akcji produkcji HBO, przedstawiającej życie i proces korekty płci Anny Grodzkiej, posłanki i poprzedniej prezeski Fundacji Trans-Fuzja. Dokument o podwójnej transformacji Ciągle wierzę to dziwny dokument, nietypowy. Jest o kobiecie z transseksualną przeszłością, ale nie jest o transseksualizmie – raczej o przeszłości jako takiej. […]

Wątki transpłciowe w „Sandmanie” Neila Gaimana

Sierpień 24th, 2011|Tags: |

Sandman, Neil Gaiman wydawnictwo: Egmont Polska Sp. z o.o. tłumaczenie: Paulina Braiter Sandman to legenda komiksu. Nawet nie tyle komiksu, co tzw. powieści graficznej. Jeśli ktoś lubi obcować z tym obrazowo-słownym nośnikiem fabuły, musi już wiedzieć, czym jest Sandman. Jeśli nie lubi – powinien się dowiedzieć; bo Sandmana czyta się niesamowicie nawet jeśli nie cierpi się wszystkiego, co ma dymek z wypowiedzią. O czym dokładnie jest Sandman i jak bardzo zrewolucjonizował komiks, można poczytać w Internecie – jest sporo stron po angielsku, dużo recenzji w języku polskim. Tutaj tylko krótki – o wiele za krótki, zbyt upraszczający! – opis i przejście do wyjaśnienia, dlaczego polecam ten cykl. […]

Nieprzetłumaczalny Queer

Listopad 20th, 2010|Tags: , , , , , , , |

Relacje między rodzajem gramatycznym a tożsamością płciową na przykładzie Stone Butch Blues Leslie/go Feinberg/a[1] Tekst referatu wygłoszonego podczas konferencji naukowej „Przekład(ka) nad wyrazami” zorganizowanej przez Uniwersytet Jagielloński w 2010 roku. Chciałbym zaproponować przedstawienie problemów tłumacza podejmującego się przełożenia na język polski powieści, w której tożsamość bohatera mogła się ukształtować dzięki odmiennej strukturze gramatycznej języka oryginału. Jako przykład wybrałem kultową powieść nurtu gender studies: Stone Butch Blues Leslie/go Feinberg/a. W swoim referacie zamierzam skoncentrować się na relacji pomiędzy niejednoznaczną tożsamością płciową protagonisty i narratora powieści, a rodzajem gramatycznym, którego postać ta miałaby używać w polskim przekładzie. […]

Byłam mężczyzną – recenzja pamiętnika Ady Strzelec

Czerwiec 18th, 2009|Tags: , , |

Zawsze mam problem z wyrażaniem opinii o takich książkach, Byłam mężczyzną jest bowiem przedrukiem pamiętnika pisanego dla siebie, bez myśli o tym, że może ktoś kiedyś zechce to wydrukować: w związku z tym jest osobisty, pisany zwyczajnym językiem, poruszający wyłącznie tematykę ważną dla autorki. Biorąc pod uwagę to wszystko (także fakt, że Ada Strzelec ma zaledwie zawodowe wykształcenie), jej pamiętnik jest nawet bardzo dobry; traktując go bardziej bezwzględnie, jak każdą książkę, jego największą zaletą jest autentyczność, drugą – szczerość; walory literackie pozostają na trzecim miejscu i prawdę mówiąc, nie rzucają się zbytnio w oczy. […]