Język

//Język

Polszczyzna jest językiem skrajnie binarnym płciowo, o płci informuje wiele różnych części mowy. Jak radzą sobie w tej przestrzeni osoby niebinarne płciowo oraz takie, które właśnie przechodzą z jednego rodzaju do drugiego? I czy język wrażliwy na płeć to rozwiązanie odpowiadające potrzebom osób nienormatywnych?

Artykuły prawdopodobnie nie powstałyby, gdybym nie studiował przez rok polonistyki…

„Kobieta, mężczyzna, osoba trans”, czyli ubezpłciowienie transpłciowości

Grudzień 16th, 2014|Tags: , |

Osoby niepełnosprawne często podnoszą temat pozbawiania ich płciowości i seksualności. Ludziom wydaje się niekiedy, że kobieta niepełnosprawna jest w znacznie mniejszym stopniu kobietą niż jest osobą niepełnosprawną - przypisują jej bezpłciowość i aseksualność. Jednak niepełnosprawność sama w sobie jest oderwana od płci i ma jasną opozycję w postaci pozornie (i tylko pozornie) równie bezpłciowych osób pełnosprawnych. [...]

W obcym ciele. Jak nie opisywać osób transseksualnych

Marzec 28th, 2014|Tags: , , , |

O serialu W obcym ciele na razie nie chcę się wypowiadać, ale jest coś, co mnie niemożliwie w tej produkcji drażni: opisy na stronie www. No i tytuł. Serial ponoć ma przybliżać tematykę transseksualności (transpłciowości...?) przeciętnemu odbiorcy, zwiększać akceptację itd. Tymczasem opisy zamieszczone na stronie TVN - czyli coś dosyć istotnego dla odbioru całości - [...]

Piotr Odmieniec Włast – transmężczyzna odzyskiwany

Listopad 7th, 2012|Tags: , , , , , , |

Niedawno pisałem, że polszczyzna (zwłaszcza równościowa) przeważnie jest kolejnym narzędziem heteronormatywnej opresji – i równocześnie jednym z najbardziej odczuwalnych świadectw jej istnienia. Jednakże zdarza się również, że to język daje możliwość zaistnienia zgodnie ze swoim Ja. Najdobitniejszym przykładem jest historia Piotra „Odmieńca” Własta, który – pomimo swoich starań – przeszedł do historii literatury jako Maria Komornicka. Zawłaszczanie transmężczyzn Na początek chciałbym przypomnieć (uświadomić) czytelnikom założenia, z jakich wychodzę. Transpłciowość u K/M jest zjawiskiem szerokim, którego nie można ograniczać wyłącznie do transseksualności: obejmuje między innymi również crossdressing oraz drag kingów i przynajmniej część butch, ponieważ dotyczy przekraczania granic płci biologicznej oraz kulturowej (traktowanej jako Tu i Teraz). […]

Jak język równościowy wyklucza osoby płciowo nienormatywne?

Wrzesień 12th, 2012|Tags: , , |

Nie pochwaliłem się tutaj, że doczekałem się pierwszej publikacji: mój referat znalazł się w wydanej niedawno publikacji Wydawnictwa Uniwersytetu Gdańskiego: Między nieobecnością a nadmiarem. O niedopowiedzeniu i nienasyceniu we współczesnej kulturze (red. M. Kraski, A. Gumowskiej i J. Wróbel). Chodzi o Poza rodzajami męskim i żeńskim – trzecie płci a język polski. W referacie tym pisałem (w dużym skrócie), jak skrajnie upłciowiona polszczyzna uniemożliwia zaistnienie w Polsce osób „trzecich płci”. Tekst powstał trzy i pół roku temu i choć nadal mogę się pod nim podpisać, dzisiaj uwypukliłbym bardziej aspekt, który tam zaledwie musnąłem:  „osiągnięcia”  polskiego nurtu antydyskryminacyjnego.  […]

Poza rodzajami męskim i żeńskim – trzecie płcie a język polski

Grudzień 16th, 2010|Tags: , , , , , , , |

Większość osób w Polsce ma na myśli pana z lewej… Za granicą transkobietą jest pani w czerwonej sukni. Tekst referatu wygłoszonego podczas konferencji naukowej „TE rzeczy. Nie-do-mówienia” zorganizowanej przez Uniwersytet Gdański w 2009 roku. Dwie płci, trzy… A może więcej? W powszechnej świadomości ludzka płeć jest w naturalny sposób dychotomiczna i jednorodna: uważa się, że człowiek może być albo kobietą, albo mężczyzną i jest nią lub nim zawsze w 100%. Jest to jednak poważne uproszczenie. W nurcie gender studies rozróżnia się podział na sex (płeć biologiczną) i gender (płeć społeczno-kulturową).  Seksuologowie wskazują jednak nawet do 10 płaszczyzn, na których można rozpatrywać płciowość jednego człowieka. Są to: 1. płeć chromosomalna 2. płeć gonadalna 3. płeć hormonalna 4. płeć metaboliczna 5. płeć mózgowa 6. płeć wewnętrznych narządów płciowych 7. płeć zewnętrznych narządów płciowych 8. płeć fenotypowa 9. płeć socjalna 10. płeć psychiczna[1] […]

Nieprzetłumaczalny Queer

Listopad 20th, 2010|Tags: , , , , , , , |

Relacje między rodzajem gramatycznym a tożsamością płciową na przykładzie Stone Butch Blues Leslie/go Feinberg/a[1] Tekst referatu wygłoszonego podczas konferencji naukowej „Przekład(ka) nad wyrazami” zorganizowanej przez Uniwersytet Jagielloński w 2010 roku. Chciałbym zaproponować przedstawienie problemów tłumacza podejmującego się przełożenia na język polski powieści, w której tożsamość bohatera mogła się ukształtować dzięki odmiennej strukturze gramatycznej języka oryginału. Jako przykład wybrałem kultową powieść nurtu gender studies: Stone Butch Blues Leslie/go Feinberg/a. W swoim referacie zamierzam skoncentrować się na relacji pomiędzy niejednoznaczną tożsamością płciową protagonisty i narratora powieści, a rodzajem gramatycznym, którego postać ta miałaby używać w polskim przekładzie. […]